Olej kokosowy zdrowy czy szkodliwy?


02.11.2017

Większość z nas słyszała o licznych, zdrowotnych, dietetycznych i pielęgnacyjnych właściwościach oleju kokosowego. Istnieją również fakty, przemawiające za tym by nieco z większą ostrożnością spoglądać na ten produkt naturalny. Może on bowiem przyczyniać się zarówno do nieprzyjemnych zmian skórnych, jak i przybliżać nas do bardzo poważnych schorzeń.

Olej kokosowy znalazł zastosowanie zarówno w kuchni, jak i w kosmetyce dzięki swoim właściwościom zdrowotnym i pielęgnacyjnym. Niektorzy specjaliści twierdzą, że pozyskiwany z miąższu kokosa olej jest najzdrowszym olejem na ziemi, ponieważ ma w swoim składzie wyjątkową grupę cząstek tłuszczu - trójglicerydy średniołańcuchowe (MCT). Inni są zdania, że olej kokosowy jest równie niezdrowy jak smalec. Zdaniem Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (American Heart Association - AHA) zawierający dużo tłuszczów nasyconych olej kokosowy jest równie niezdrowy co smalec, tłuszcz wołowy i masło. Zawarte w nim tłuszcze nienasycone mogą podnosić poziom „złego” cholesterolu. Sprzyja on miażdżycy, zwiększając ryzyko chorób serca oraz udaru mózgu. Kwasy tłuszczowe nasycone mają udowodnione niekorzystne działanie na wzrost aktywności płytek, działając tym samym prozakrzepowo, ponadto powodują wzrost stężenia lipoprotein LDL, sprzyjając rozwojowi miażdżycy.

Na rynku znajdziemy dwa rodzaje oleju kokosowego:

Rafinowany, który nie posiada charakterystycznego aromatu, a poza nim pozbawiona jest też wielu cennych i wartościowych dla zdrowia właściwości. Podczas procesu rafinacji, olej zostaje poddawany wysokim temperaturom, często z użyciem środków chemicznych. Ten proces sprawia, że ma on dłuższą datę przydatności do spożycia, jest bardziej przezroczysty i ma wyższą temperaturę palenia – aż 204 stopnie Celsjusza ale jego prozdrowotne walory nie mogą się równać zdrowszemu odpowiednikowi.

Nierafinowany - Virgin, tłoczony na zimno, nieoczyszczony. Powszechnie uznawany za bogatszy w składniki odżywcze i o charakterystycznym zapachu oraz smaku. Metoda pozyskiwania, która nie zakłada oddziaływania wysoką temperaturą i odbywa się całkowicie mechanicznie, sprawia, że pozostaje w nim więcej wartości odżywczych. To właśnie nierafinowany olej kokosowy, pomimo że jest droższy, powinien być wybierany przez osoby, którym zależy na największych korzyściach zdrowotnych.

Kontrowersje wokół oleju

Zwolennicy tłuszczu z orzecha kokosowego mówią, że pobudza przemianę materii, redukuje niekorzystny tłuszcz i zapobiega jego osadzaniu w komórkach organizmu.
Tłuszcze nasycone są piętnowane. Media zarzucają im negatywny wpływ na zdrowie, bo rzekomo podnoszą cholesterol oraz prowadzą do otyłości i występowania chorób serca i choroby Alzheimera.

Szereg badań pokazuje, że wśród mieszkańców wysp Australii i Oceanii u których 30-60% przyjmowanych kalorii pochodzi właśnie z tłuszczów nasyconych pod postacią oleju kokosowego nie występują choroby układu krążenia.

W latach 30. XX wieku dentysta, dr Weston Price podróżował po wyspach Australii i Oceanii, badając zęby i ogólną kondycje zdrowotną ich mieszkańców. Odkrył, że osoby spożywające dużą ilość produktów kokosowych były szczupłe i zdrowe mimo sporej ilości tłuszczów w diecie i praktycznie nie chorowały na serce.

W 1981 r. zbadano populacje dwóch wysp Polinezji. U obu badanych grup kokos stanowił w diecie główne źródło energii. Wyniki badań opublikowane w American Journal of Clinical Nutrition, wyraźnie pokazują, że mieszkańcy wysp nie cierpieli na choroby układu krążenia. W zasadzie, nie ma dowodów na to, że naturalne tłuszcze nasycone miały jakikolwiek zły wpływ na zdrowie mieszkańców badanych wysp. To wydaje się nieprawdopodobne, zwłaszcza w świetle powtarzanych od 60 lat informacji o szkodliwości naturalnych tłuszczów nasyconych. Raczej spodziewaliśmy się, że naukowcy odkryją całą rzeszę otyłych, chorych na serce Polinezyjczyków z zatkanymi tętnicami.

Niestety w kwestii tłuszczów nasyconych pełno jest sprzecznych informacji i wyników badań. Nawet autorytety w dziedzinie zdrowia nie zawsze zgadzają się, co do tego czy tłuszcze szkodzą czy pomagają. Jednak tłuszcz tłuszczowi nierówny, a kluczowym elementem jest sposób jego powstawania. Niektóre tłuszcze powstają naturalnie np. z tłoczonych orzechów i pestek, ale inne tłuszcze są „sztucznie” produkowane przez człowieka poprzez przeprowadzania w stan nasycenia w procesie uwodornienia czyli zmieniane struktury olejów roślinnych poprzez dodawanie atomów wodoru przy jednoczesnym podgrzewaniu. Takie przetworzone oleje stają się gęste i zjełczałe, ale za to stoją dłużej na półce. Środowisko medyczne i naukowe obecnie zgodnie twierdzi, że  utwardzonych olejów roślinnych nie powinno się w ogóle spożywać. Uwodornione tłuszcze noszą również nazwę  tłuszczy trans, które szkodzą zdrowiu. Norwegia, pod koniec 2014 roku wprowadziła zakaz sprzedaży produktów spożywczych zawierających więcej niż 2 gramy tłuszczów trans na 100 gram produktu. Podobne regulacje istnieją również w Danii, Islandii i Austrii.

Zastosowanie oleju kokosowego w prewencji chorób układu krążenia także jest wątpliwe. Gdyby olej kokosowy był dobrym środkiem na odchudzanie, zapobiegał otyłości, mógłby także zmniejszyć ryzyko rozwoju chorób, które są z nią związane, takim jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, które tworzą zespół metaboliczny (ten z kolei znacznie zwiększa ryzyko powikłań w postaci chorób sercowo-naczyniowych, m.in. zawał serca, udar mózgu). Jednak otrzymujemy sprzeczne informacje. Z jednej strony czytamy, że w badaniach naukowych nie zaobserwowano negatywnego wpływu spożycia tłuszczów MCT na zdrowie, że dzięki niemu szybciej spala się zbędne kalorie, co zapobiega nadwadze i otyłości. Z drugiej strony dowiadujemy się, że olej kokosowy jest co najmniej równie niezdrowy co smalec, że zawarte w nim tłuszcze nienasycone mogą podnosić poziom „złego” cholesterolu, co sprzyja chorobom układu krążenia.


Korzyści stosowania oleju dla domu i urody

Olej kokosowy stosowany jest w medycynie naturalnej w przypadku wielu różnych schorzeń. W związku ze sporą zawartością kwasu laurynowego w oleju kokosowym, mamy pewność, że olej kokosowy doskonale wpływa na podnoszenie odporności. Wykazuje on bowiem działanie bakteriobójcze, wirusobójcze i grzybobójcze. W przeciwieństwie jednak do antybiotyków, olej kokosowy i zawarty w nim kwas laurynowy nie zabijają całej flory bakteryjnej – nie ma więc obaw, że utracimy naszą odporność po terapii, tak jak w przypadku antybiotykoterapii. W organizmie człowieka kwas laurynowy przekształca się w monolauryn, czyli monogliceryd o silnych właściwościach wiruso-, bakterio- i pierwotniakobójczych. Skutecznie niszczy wirusy otoczone osłonką lipidową. Działa w starciu z:
•    wirusem opryszczki
•    odrą
•    wirusem grypy
•    bakteriami chorobotwórczymi
•    pierwotniakami takimi jak ogoniastek jelitowy
Kwas laurynowy skutecznie unicestwia wirusy i bakterie gram-ujemne, a olej kokosowy zawiera go więcej niż jakakolwiek inna znana substancja spożywcza. Ciężko też o lepsze źródło monolaurynu.

Inną substancją zawartą w kokosie, a tym samym również i w oleju kokosowym jest kwas kaprylowy, który działa podobnie jak kwas laurynowy. Doskonały związek tych dwóch kwasów sprawia, że olej kokosowy jest prawdziwą „bombą” witaminową, która nie tylko ochroni nas przed mikrobami i wirusami, ale też poprawi ogólną kondycję organizmu.

Wracając jeszcze do kwestii właściwości przeciwgrzybiczych, olej kokosowy jest bardzo często stosowany w przypadku różnego typu schorzeń skórnych takich jak wysypki, egzemy, wypryski. Udowodniono również jego działanie łagodzące i kojące w przypadku skóry po oparzeniach.

Schorzeniem w którym olej kokosowy sprawdza się doskonale jest również tak zwana stopa sportowca, czyli przewlekła grzybica stóp, ciężka do usunięcia. Z pomocą oleju kokosowego możliwe jest przezwyciężenie tego schorzenia.

Naukowcy dowiedli, że olej kokosowy ma dobroczynny wpływ na ludzi nie tylko, gdy jest spożywany. Masażyści od dziesięcioleci wykorzystują jego właściwości w celu ukojenia napiętych mięśni swoich klientów. Kokos jest idealny w pielęgnacji skóry. Chroni ją przed działaniem wolnych rodników i opóźnia procesy starzenia. Poprawia też wygląd skóry. Fizjolog i biochemik, Dr Ray Peat, twierdzi, że olej kokosowy jest przeciwutleniaczem, gdyż jest trwały, odporny na utlenianie i nie sprzyja powstawaniu wolnych rodników. Według Peata dzięki olejowi kokosowemu zmniejsza się nasze zapotrzebowanie na inny przeciwutleniacz, witaminę E. Specjaliści, tacy jak dr Peat, wierzą, że kokos przywraca skórze młody wygląd. Znikają zmarszczki, a skóra staje się gładka, tkanka łączna wzmacnia się i uelastycznia, a martwy naskórek ulega złuszczeniu. Z kolei antybakteryjne właściwości kwasu laurynowego sprawiają, że olej kokosowy doskonale zwalcza trądzik. By pozbyć się krost, można wcierać olej w skórę, jak również dodawać go do posiłków zamiast innych tłuszczów roślinnych. Dodatkowo olej kokosowy chroni skórę przed słońcem, gdyż wykazuje to samo działanie, co krem z filtrem SPF 10.

Na łamach "Journal of Cosmetic Science" specjaliści przekonują, że olej kokosowy wywiera korzystny wpływ także na włosy. Trójgliceryd kwasu laurynowego jest bardzo podobny do białek we włosach, a dzięki swojej niskiej masie cząsteczkowej i prostym łańcuchom liniowym może przenikać w głąb trzonu włosa.

Olej kokosowy zawiera również związki, które wybielają zęby. W związku z tym można na jego bazie przyrządzić pastę do zębów. Wystarczy połączyć go z sodą oczyszczoną, sproszkowanymi skorupkami jaj (dla optymalnej proporcji wapnia-magnezu), ksylitolem i olejkami eterycznymi, takimi jak mięta czy cynamon.

Olej kokosowy jest również naturalnym płynem do demakijażu. Działa kojąco na popękane pięty zmiękcza je i nawilża. Może być naturalnym błyszczykiem do spękanych ust. Dba o skórę dłoni. Jest najprostszym dezodorantem - jeśli nie pocimy się nadmiernie i nie uprawiamy sportu , możemy spokojnie użyć oleju kokosowego pod pachy jako dezodorantu.

Dzięki dużej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych oraz wysokiej temperaturze dymienia olej kokosowy jest tłuszczem zalecanym do smażenia. Temperatura dymienia rafinowanego oleju kokosowego wynosi 200 stopni Celsjusza. Duża zawartość w nim nasyconych kwasów tłuszczowych sprawia, iż olej kokosowy określany jest jako najzdrowszy olej przeznaczony do głębokiego smażenia, gdyż nie powoduje wydzielania substancji toksycznych w warunkach działania wysokich temperatur. Podczas smażenia na oleju kokosowym zostaje uwolniony charakterystyczny i przyjemny zapach kokosa, ale nie powoduje on zmiany smaku potrawy.

Olej kokosowy nadaję się również do  konserwacji desek do krojenia. Odświeża drewno a także zapewnia ochronę. Jest również zamiennikiem tłuszczy przy pieczeniu. Wystarczy posmarować blachę do ciasta cienką warstwą oleju kokosowego. Ciasto nie przyklei  się do spodu i boków blachy.

Olej kokosowy służy również do polerowania mebli na wysoki połysk. Wiele komercyjnych środków do polerowania mebli zawiera sztuczne substancje chemiczne. Olej kokosowy może być  naturalną alternatywą. Konserwuje garnki. W przypadku korzystania z żeliwnych garnków, olej kokosowy pomaga  zapobiegać korozji oraz zachować ich jakość. Mając to na uwadze,  warto co jakiś czas wycisnąć niewielką ilość oleju kokosowego do garnka i przetrzeć ręcznikiem papierowym lub szmatką. Olej kokosowy jest naturalną alternatywą dla pasty do butów. Wystarczy tylko szmatka i niewielka ilość oleju kokosowego.  Nadaje się do większości skórzanych butów ale przed użyciem należy przetestować na małej powierzchni. Nadaje blask roślinom domowym. Olej kokosowy pomaga przywrócić lśniący wygląd liściom. Często na liściach roślin doniczkowych zbiera się kurz. Potarcie liści olejem kokosowym sprawi, że kurz nie będzie zbierał się zbyt szybko.

Skutki uboczne działania oleju kokosowego


Wiele badań wskazuje, że dieta bogata w olej kokosowy związana jest z dostarczaniem organizmowi dużej ilości nasyconych kwasów tłuszczowych, które w ujęciu biologicznym mają postać trójglicerydów. Duże spożycie tych składników odżywczych przyczynia się do podnoszenia poziomu lipoprotein (LDL) o niskiej gęstości lub tzw. „złego cholesterolu” w krwi. W takim przypadku należy przeprowadzić odpowiednie badania i rozważyć zmianę diety. Chronicznie podwyższona ilość szkodliwych związków tłuszczowych we krwi może bowiem prowadzić do bardzo wielu schorzeń, najczęściej typu wieńcowego.

Nadmierne spożycie oleju kokosowego uznawane jest często jako jedna z przyczyn nadmiernie podniesionego i niezwykle niebezpiecznego ciśnienia krwi. Wysoka zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych w diecie doprowadza często do zwężenia żył i tętnic, w wyniku odkłaniania się na ich ściankach. Ma to bardzo niekorzystny wpływ na działanie całego układu krwionośnego, a tym samym zwiększać prawdopodobieństwo zatorów i niedokrwienia. Ludzki organizm funkcjonujący w warunkach podniesionego ciśnienia tętniczego oraz zwiększonego poziomu cholesterolu narażony jest na znaczne niebezpieczeństwo zapadnięcia na śmiertelną chorobę układu krążenia. Tłuszcze nasycone, pochodzące m.in. z oleju kokosowego, sprawiają, że przepływ krwi przez osłabione naczynia zwiększają prawdopodobieństwo niebezpiecznego krzepnięcia. Dużym zagrożeniem w takiej sytuacji jest zatykanie tętnic, mogące prowadzić do zawału serca, udaru mózgu, a ostatecznie nawet do śmieci.

W oleju kokosowym znajduje się znaczna ilość tłuszczów, które mogą być dużym problemem dla osób walczących z nadmiarem kilogramów. Osoby będące na diecie powinny spróbować używać tego oleju w swoich posiłkach jak najmniej. Może on bowiem przyczyniać się do utrzymywania nadwagi, a tym samym narażać na kilka poważnych problemów zdrowotnych. Według licznych badań częste spożywanie nierafinowanego i rozwodnionego oleju kokosowego może skutkować pewne zaburzenia metaboliczne, mające istotne znaczenie w wielu problemach zdrowotnych. Należy tutaj zaznaczyć, że proces uwodornienia uwalnia znaczną ilość tłuszczów typu trans, będących typem tłuszczów nienasyconych. Liczne doniesienia medyczne dowodzą, że ich nadmierna ilość w diecie ma bardzo niekorzystny wpływ na zdrowie. Może również wpływać na zwiększenie poziomu cukru we krwi, a w konsekwencji przyczyniać się do powstawania wielu problemów, takich jak cukrzyca oraz odporność na insulinę.

Spożywanie oleju kokosowego może wiązać się z krótkotrwałymi i raczej niezbyt groźnymi zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, związanymi z walką naturalnymi zarazkami i bakteriami organizmu. Naturalne właściwości antybakteryjne tego oleju mogą w jakimś stopniu zaburzać równowagę bakteryjną jelit, czego efektem będzie nieprawidłowa praca tego ważnego organu. Zbyt dużo spożycie oleju kokosowego może prowadzić do biegunki, czego bezpośrednim powodem są silne właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybiczne tego składnika, podobnie jak we wcześniej omawianym przypadku. Trawienie oleju może wiązać się z zaburzeniami pracy jelita, które może odpowiedzieć nagłą biegunką.

Reakcje alergiczne z powodu spożywania oleju kokosowego są również powszechne. Niezależnie od tego czy stosuje się je w regularnej diecie czy też sporadycznie ryzyko wystąpienia uczulenia jest dość wysokie. Najczęściej objawia się ono w postaci wysypki, wyprysków, obrzęków i świądu. Można również doznać nudności, duszności oraz potrzeby wymiotów. W dość rzadkich, ale możliwych ostrych przypadkach reakcji alergicznych po spożyciu oleju kokosowego, istnieje ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznych. Jest to niewątpliwie bardzo poważny stan, zagrażający życiu, w którym całe ciało może zostać opanowane przez reakcje obronne. Żeby się dobrze zabezpieczyć przed takim przypadkiem warto wykonać test antyalergiczny, zanim zechcemy włączyć w większych ilościach nie do końca znany nam produkt do codziennej diety lub też przed regularnym nakładaniem go na skórę.

Olej kokosowy jest posiada naturalne właściwości antybakteryjne, które mogą wyrządzić pewne szkody dla organizmu, objawiane symptomami grypopochodnymi i złym samopoczuciem. Zniszczona flora bakteryjna skutkować może uwolnieniem toksyn do krwiobiegu, co prowadzi zwykle do objawów chorobotwórczych. Jest to jednak zwykle efekt krótkoterminowy, który znika w ciągu kilku dni. Warto zdawać sobie sprawę z wszystkich zagrożeń spożycia oleju kokosowego, gdyż można dzięki temu uniknąć wielu nieprzyjemnych dolegliwości i cieszyć się lepszym zdrowiem.

Większość z wyżej wymienionych problemów i dolegliwości nie ma dotychczas jednoznacznych potwierdzeń naukowych i medycznych. Stanowią one zestawienie najczęściej wymienianych i opisywanych przez pojedyncze osoby negatywnych efektów działania oleju kokosowego. Mogą one jednak wynikać z indywidualnych predyspozycji oraz  działania z innymi środkami.

Według AHA, olej kokosowy to najgorszy tłuszcz spośród wszystkich tłuszczy, ponieważ zawiera tylko nasycone kwasy tłuszczowe, które podnoszą poziom złego cholesterolu LDL. AHA zachęca do zastąpienia tłuszczów nasyconych tłuszczami roślinnymi i węglowodanami, które prowadzą do obniżenia ryzyka zachorowania na miażdżycę i inne choroby sercowo – naczyniowe nawet o 30%. Z kolei zwolennicy oleju kokosowego uznają wysoką zawartość kwasów nasyconych za jego zaletę, ponieważ dzięki temu olej jest  termicznie stabilny i można go bezpiecznie używać do obróbki termicznej np. do smażenia. Warto podkreślić, że w przypadku podgrzania nienasyconych kwasów tłuszczowych (czyli takich, które występują w olejach roślinnych), tworzą się m.in. niebezpieczne dla naszego zdrowia oksysterole. Ponadto, wysoka podaż węglowodanów, do której zachęca AHA, jest skorelowana z podwyższonym poziomem trójglicerydów we krwi, a co za tym idzie, z większym ryzykiem zachorowalności na choroby sercowo – naczyniowe. Zatem bardzo często to nadmiar cukru w naszej diecie, a nie dobrej jakości tłuszcz, stanowi problem.

Źródła:
https://kuchnia.wp.pl/olej-kokosowy-zdrowy-czy-szkodliwy-6054909879760001a
http://zdrowokracja.pl/olej-kokosowy-najzdrowszy-olej-na-swiecie/
http://www.pepsieliot.com/czy-olej-kokosowy-jest-szkodliwy-konspiracja-american-heart-association/
http://www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/co-jesz/olej-kokosowy-wlasciwosci-i-zastosowanie_35755.html
https://calkiemzdrowo.pl/olej-kokosowy-zdrowy-niezdrowy/

 

wróć do listy newsów
Udostępnij: